|
23
Haziran 1998’de Atina ‘da bir araya gelen Avrupa kentleri
belediye başkanları ve üst düzey politikacılar Avrupa Sağlıklı Kentler
Hareketinin ilk on yılını kutladılar ve WHO sağlıklı kentler
projesinin üçüncü evresini (1998-2002) başlatırken bu deklarasyonu
yayınladılar.
Bu
politik deklarasyon tüm Avrupa kentlerinin sağlık ve sürdürülebilir
kalkınma konusunda kararlılıklarını açık ve güçlü biçimde ortaya
koyar. Bu deklarasyon kentler için üzerinde yoğunlaşılacak
öncelikleri ve yeni çabaları vurgular, ulusal hükümetlerin
ve Dünya Sağlık Örgütü’nün yerel ve kent düzeyinde sağlıkla
ilgili eylemleri destekleme yollarını tanımlar.
İlişikteki
deklarasyon tanıklığımızda imzalanmıştır
Atina,23
Haziran 1998
Dimitrios
Avramopoulos,Atina Belediye Başkanı
Dr.
Jo Eirik Asvall, WHO Avrupa Bölgesi Direktörü
Giriş
Bu
Uluslararası Sağlıklı Şehirler Konferansı, On yıllık Avrupa’nın
Sağlıklı Şehirler eylemine dikkati çekerken, Avrupalı belediyelerini
temsil eden katılımcıların 21. yüzyılda da amaçlanan herkes için
sağlık ve sürdürülebilir kalkınma çalışmalarına devam etme konusundaki
taahütlerini vurgular. “Herkes için sağlık” politikaları ışığında
Avrupa kentlerinde yaşayanların sağlığını geliştirmeye yönelik olarak
belirlenecek hedeflerin gerçekleşmesinde kent yönetimleri
hayati rol oynarlar.
Şehirlerimizin
belediye başkanları ve üst düzey politik temsilcileri olarak bizler
Dünya Sağlık Örgütü temsilcileriyle birlikte,3. Aşamanın eşiğinde;
yeni yüzyıla girerken hemşehrilerimize rehber olmak üzere Atina’da
bir araya geldik.Yerel eylemlerin ulusal yada alt ulusal bir sağlık
projesi yada programının temel bileşeni olduğuna inanıyoruz. Bu
düzeyde sağlık için sektörler arası işbirliği daha kolaydır.Sektörler
arasında sağlık konusunda ortaklıkları bu düzeyde oluşturmak daha
kolaydır. Toplum katılım ve etkinliği daha uygulanabilirdir
Kentlerimiz
Avrupa bölgesinde sağlığı ve yaşam kalitesini arttırmak konusunda
çok büyük bir potansiyele sahiptir Kadın, çocuk ve erkekler, hemşehri
olarak birlikte hareket ettiklerinde, yenileşme ve değişim için
dinamik bir güç oluştururlar. Biz kent yönetimlerinin temsilcileri
olarak sürdürülebilir sağlık ve kalkınma politikalarını uygulamak
üzere demokratik vekaletimizin politik yetkisini, eşsiz teknik
kapasitemizle birleştirerek önderlik etmeliyiz.
Rio
Zirvesi’nde (Gündem 21), Uluslararası Nüfus ve Gelişim Konferansı’nda
ve Beijing Zirvesi’nde belirtilen yerel ve global herkes için sağlık
politikalarında üzerinde anlaşılan bölgesel düzeydeki tavsiyeleri
yürürlüğe koyma konusunda taahhütlerimizi sürdüreceğimize tekrar
söz veriyoruz. Birleşmiş Milletlerin Uluslararası Yaşlılar
Yılı gibi girişimlerine de yerel katılımı sağlayacağız.
Sağlık
ve sürdürülebilir kalkınma için anahtar ilkeler
Belediye
başkanları ve üst düzey politik temsilciler olarak hemşehrilerimizin,
kadınların, çocukların ve erkeklerin sağlığını hakkaniyet,
sürdürülebilirlik, sektörler arası işbirliği ve dayanışma temel
ilkelerinin rehberliğinde iyileştireceğimize söz veriyoruz.
1.Hakkaniyet
Kentler
arası ve kent içinde, cinsler ve etnik gruplar arasındaki sağlık
eşitsizlikleri sadece insan saygınlığına yönelik bir hakaret değil,
sosyal dengeye yönelik bir tehlike ve ekonomik performansı
yavaşlatan bir etmendir.Kentlerimizdeki ve kentlerimiz arasındaki
sağlık uçurumunu azaltacağımıza, sağlığı herkes için ulaşılabilir
kılacağımıza ve riskli toplulukların sağlığını önemli oranda iyileştireceğimize
söz veriyoruz.
2.Sürdürülebilirlik
Kalabalık
kentler ve kentsel bölgeler çevresel, ekonomik, sosyal ve sağlık
hedeflerini birleştiren önemli politikaların yürürlüğe konulması
açısından hayati ortamlar oluştururlar. Avrupa herkes için sağlık
politikasına ve Avrupa Belde v e kentlerinin sürdürülebilirliğe
yönelik şartlarına “Aalborg charter) uyarak, sağlık ve sürdürülebilir
kalkınma ilkelerini destekliyoruz. Bu politik çerçeveler karşılıklı
olarak birbirini, herkes için sağlık ve sürdürülebilir kalkınma
hedeflerini bir araya getirmektedir. Sürdürülebilir kalkınma;
eğitim sağlama, alt yapıyı geliştirme (toplu taşıma ve kamuya
açık yerler),iş hayatını destekleme, iş olanakları yaratma (kadın
ve erkekler için eşit), sağlıklı ve güvenlikli çevre sağlama
gibi politikaları birleştirir. Gerek yerel olarak gerekse
tüm Dünyada farklı popülasyonları koruyacağız, zayıf olanı
korumaya yönelik duyarlı gelişme yaklaşımıyla çevreye yönelik ekolojik
politikalar uygulayacağız, cins ve ırk eşitliğini geliştireceğiz
ve tüm hemşehrilerimizin yaşama kalitesini yükselteceğiz.
3.Sektörlerarası
işbirliği
Bir
çok sektör birimi bir arada çalışır ve birbirinden öğrenirse sağlık
daha etkin olarak gelişir. Sağlık herkesin işidir. Erkek, kadın,
çocuk ve azınlıkların özgül gereksinimleri dahil olmak üzere, kentlerimizin
geleceğindeki herkesin sağlık potansiyelini açığa çıkarmak için
politik destek vereceğimize söz veriyoruz. Aynı zamanda tüm politikalarımızın
sağlığa etkisini sistematik bir şekilde değerlendirerek tüm mahalli
programların sağlık değerini azamiye çıkarmayı da taahhüt ediyoruz.
Belediye yönetiminin her bölümü sağlık gündeminin geliştirilmesinde
önemli bir rol oynayabilir.
4.Dayanışma
Eşitsizliği
azaltmak, Avrupa’da bağları kuvvetlendirmek ve dünyanın diğer bölgeleriyle
ilişkileri geliştirmek için daha güçlü bir kolektif çalışma gerekir.
“Herkes için sağlık “ global bir istektir ve bizler dünya barışına
katkı yapmak üzere Sağlıklı kentler hareketini global bir
hareket haline getirmek üzere rolümüzü oynamakta kararlıyız. Kentler
ve bölgeler arasında uluslar arası dayanışma, karşılıklı destek;
kaynak, bilgi, haber ve dayanışma paylaşımı konusunda politik kararlılığımız
konusunda söz veriyoruz.
Sağlık
ve sürdürülebilir kalkınma için kent liderliği
WHO
Sağlıklı Şehirler Projesi üçüncü aşaması şehirlerde planlama ve
çalışma konusunda 10 yıllık deneyimden öğrenilmek için önemli
bir fırsattır. Kentsel çevrede sağlığın sosyal ve ekonomik koşullar
ve bunların yanısıra cins, yaş ve etnik özelliklerden nasıl
etkilendiğini şimdi daha iyi anlıyoruz. Sağlığın asla sadece
bir politik tarafın yada mesleki disiplinin ilgi alanı olamayacağını
biliyoruz. Sağlığın kentlerimizin ana akış planlarının ve
temel değerlerinin hayati bir öğesi olduğunun farkındayız.
Bu iç görüyü yirmibirinci yüzyılda sağlık ve sürdürülebilir
kalkınma için yerel stratejiler uygulamakta kullanacağız.
Sağlıkla
ilgili bu özgül eylemler için kentlerimizi değiştirmek ve birbirine
bağlamak amacıyla; liderlik ve yetkilendirme, birlikte
çalışma ve değişim alt yapıları, sağlık ve sürdürülebilir kalkınma
için bütünleyici planlama ve aynı zamanda kuracağımız işbirliği
ağlarıyla ön koşullar yaratacağız. Sağlığı kentlerden kırsal
alanlara, mezralara,illere, bölgelere ve diğer tüm ulusal
alt yerleşim birimlerine taşıyabilmek için yardımcı olmaya söz veriyoruz.
1.
Liderlik ve yetkilendirme
Kentlerimizin
gelişimi için hakkaniyet, sağlık ve sürdürülebilir kalkınmayı bakış
açımızın merkezi olarak almaya söz veriyoruz.Kadınlar ve azınlık
grupları için liderlik fırsatı yaratma gereksinimine özellikle
ağırlık vererek, “Herkes için sağlık” ve Ajanda 21 i birlikte ele
almaya ve bunlarla ilgili stratejiler uygulamaya yönelik politik
kararlılık ve güçlü liderlik sağlayacağız. Sağlıklı Kentler hedeflerine
ulaşmak ve yerel toplulukları tam olarak katabilmek için insanları
ve kaynakları harekete geçireceğiz.
2.
Değişim için ortaklık ve altyapılar
Sağlık
ve sürdürülebilir kalkınma için kamu,gönüllü ve özel sektörü kapsayacak
biçimde kent çapında stratejik güç birliğini destekleyeceğiz.
Bu işbirliği üniversiteler dahil diğer kurumları da kapsayacaktır.
Sağlıklı Kentler Projesine yönelik olarak çalışmayı desteklemek
ve eşgüdümünü sağlamak üzere uygun destek yapıları sağlayacağız.
Yerel düzeyde uygun halk sağlığı alt yapısı sağlanarak
halk sağlığı uzmanlık desteğine ulaşma garanti altına alınacaktır.
3.
Sağlık ve sürdürülebilir kalkınma için bütünleyici
planlama.
Geçerli
uzmanlık görüşlerine dayanarak, sağlığın sosyal, çevresel
ve ekonomik belirleyicilerini geliştirmeye yönelik kent sağlığını
geliştirme politikaları, stratejileri geliştireceğiz, kent
yaşamındaki her sektörün ve her değişim etkeninin özel katkısını
da belirterek hedefler ve zaman çizelgeleri hazırlayacağız.
Özellikle de aşağıdaki konulara odaklanacağız:
·
Çocukların, gençlerin ve kadınların, etnik azınlıkların ve
yaşlı insanların sağlık gereksinimleri
·
Sağlık ve yoksulluk arasındaki bağlantılar
·
Risk altındaki toplulukların gereksinimleri
·
Sigara kullanımı, ilaç veya alkol bağımlılığı, çevre kirliliği
ve şiddete bağlı olarak ortaya çıkan tehlikeler
·
Kentsel planlama, ekolojik yönetim ve sosyal destekle bağlantılı
diğer sorunlar
4.
İşbirliği ağları
WHO
Sağlıklı Şehirler Projesi’nin III. Aşamasında özel bir proje kenti
ya da ulusal bağlantı kenti konusunda karar aldık. Yirmi birinci
yüzyılda herkes için sağlık ve sürdürülebilir kalkınmayı geliştirmek
üzere stratejik işbirliğine yerel, ulusal, bölgesel ve uluslar
arası düzeylerde aktif üyeler olarak katkı yapacağız. Kentlerde
karşılaşılan problemlerin çözümüyle uğraşan uluslar arası kuruluşlarla
eşgüdüm içerisinde çalışacağız. Diğer başlıca işbirliği bağlantıları
ve örgütleriyle Avrupa Kent ve Beldeleri kampanyasına
aktif olarak destek yapılması, Sağlıklı Kentler Projesi hedeflerine
varılmasını sağlamaya ve herkes için sağlık ve sürdürülebilirlik
aşamalarının gerçekleşmesi açısından daha ileri fırsatlar sağlayacaktır.
5.
İzleme ve değerlendirme
Sağlıklı
şehirler felsefesine uyumun sonucunda gerçekleştirilen eylemlerin
etkisini yakından izleyeceğiz, sağlık hedeflerine yönelik
olarak hem süreç hem de sonuçların değerlendirilmesini garanti altına
alacağız. Sağlıklı Kentler Projesi sağlığı belirleyen öğelerin
açığa çıkarılmasında başlıca etken olmuştur ve herkes için
sağlıkta eşitsizlikleri azaltma ve yaşam kalitesini yükseltme
sağlayacak etkili yolların geliştirilmesi ve yaygınlaştırılmasında
da önemli bir role sahiptir.
Diğerlerinin
eylemleri
Kentler
yalnız başlarına hareket edemezler. Avrupa Bölgesinde, üye devletlerin
ulusal ve bölgesel hükümetleri anahtar role sahiptir. Onlar modernleşme,
endüstrileşme ve kentsel gelişme örüntüsünün sürdürülebilirliği
ve gidişini etkileyeceklerdir. Ayrıca sağlık için yasal ve
bütçesel çatı sağlayacaklardır.
Bu
nedenle Avrupa Bölgesindeki ulusal hükümetlere çağrı yapıyoruz:
a.
Ulusal sağlık politikalarının yerel boyutlarının önemini
görmek ve kentlerin Herkes İçin Sağlık ve Gündem 21 ulusal stratejilerine
önemli katkılar yapabileceğini kabul etmeleri
b. Ulusal
sağlık stratejilerinde, sektörler arası yaklaşımla, yerel sağlık
koşullarının analizi ve verilecek yanıtlarda kentlerin deneyim ve
iç bakışlarını kullanmaları
c.
Herkes için sağlık ve sürdürülebilir kalkınma politikalarını
desteklemek üzere ek kaynaklar sağlayacak yolları araştırmaya
d. Eşgüdüm
sağlayıcı ve kapasite sağlayıcı rollerinde ulusal sağlıklı kentler
ağını desteklemeye
e. WHO
yönetim organlarının ve diğer geçerli uluslar arası forumların toplantılarına
üye ülke delegasyonları ile birlikte yerel yönetim temsilcilerinin
de katılmasını teşvik etmeye
Kent
Sağlığı için WHO Avrupa Merkezi’nin gelişmesini memnuniyetle karşılayarak,
Avrupa için WHO Bölge Ofisi’nden şunları bekliyoruz:
a.
WHO Sağlıklı Şehirler Projesi III. Aşama (1998-2002) hedeflerine
yönelik çalışmalarda liderlik yapması ve stratejik destek sağlanması
b.
Avrupa Bölgesinde tüm üye ülkelerde , özellikle hareketin
şimdiye kadar kapsamadığı, Balkanlar bölgesindeki Bağımsızlığını
yeni kazanan ülkeler ve Üye ülkelerde kapasite sağlanması
ve işbirliği ağının geliştirmesi
c.
Daha bütünleyici bir kent sağlığı planlaması, değerlendirme
ve izlenmesi için teknik destek sağlanması ve rehberlik yapılması.
d.
WHO’nun tüm teknik alanlarında, yerel eylem bileşenlerinin
gelişmesinin teşvik edilmesi ve desteklenmesi;
e.
Sektörler ve kuruluşlar arasında birlikteliğin arttırılması,
yerel ve ulusal yönetimlerin beceri ve deneyimlerinin uyumunun
sağlanması
Yerel,
bölgesel ve ulusal yönetimlerle, DSÖ nün birlikte çabalarının hemşehrilerimizin
sağlığını ve iyiliğini önemli oranda iyileştirecek değişiklikleri
sağlayacağına inanıyoruz.
WHO
AVRUPA BÖLGESİ YÖNETİCİSİNİN AÇIKLAMASI
Bu
deklarasyon, Tüm Avrupa bölgesinde yerel ve kent düzeyinde yirmi
birinci yüzyıl için herkes için sağlık stratejinin uygulanmasına
yönelik taahhüdün güçlendirilmesinde büyük bir adım oluştururken
aynı zamanda Sağlıklı kentler Hareketinin global bakış açısının
da altını çizmektedir.
WHO
Avrupa Bölgesi Ofisi’nin; WHO Sağlıklı kentler Projesinin üçüncü
evresinin hedeflerinin gerçekleşmesinde proje kentleri ve sağlıklı
kentler işbirliği ağıyla çalışmada tam desteğini taahhüt ediyorum.
Ayrıca bu deklarasyonu WHO Avrupa Bölgesel organizasyonunun tüm
öğelerine ileteceğime, Genel Direktör’ün de dikkatine sunacağımı
da taahhüt ediyorum.
Jo
Eirik ASVALL
WHO
Avrupa Bölgesi Yöneticisi
23
Haziran 1998
(Çevirenler:
Dr. Ayşe Peker ÖZKAN, Prof.Dr.Çağatay GÜLER Hacettepe Ünv. Tıp Fak.
Halk Sağlığı ABD)
|