Avrupa Sağlık Politikası Konferansı: Geleceğe Yönelik Fırsatlar, Kopenhag, Danimarka, 5-9 Aralık 1994....

Konferansta, Kopenhag Bildirisinin gözden geçirilmesi ve taslağın Bölge Komitesinin 45. oturumuna sunulmak üzere Dünya Sağlık Örgütü Avrupa Bölge Direktörlüğü Devamlı Komitesi’ne gönderilmesi kararlaştırılmıştır. 

5-9 Aralık 1994 tarihinde Kopenhag’ta toplanan biz Dünya Sağlık Örgütü Avrupa Bölgesine üye hükümetlerin temsilcileri, ülkelerimizin tarihsel bir geçiş döneminde olduğunun bilincindeyiz. Toplumun sağlığını koruyacağımıza ve temel bir değer olarak yücelteceğimize söz veriyoruz.

1. Avrupa’da Sağlığa Yönelik Eleştiriler: 

Sağlık alanındaki ilerlemelerle ilgili etkinlikler bir ülkenin sosyal bilincinin ölçütü ve insan gücüne yönelik bir yatırım aracı olarak kabul edilmelidir. 

Görülen ilerlemeye karşın, ülkeler ve hemen bütün ülkelerdeki farklı gruplar arasında halen sağlıkla ilgili önemli eşitsizliklerin varolduğunu biliyoruz.  Herkese sağlık politikasında görülen ilerlemeyle ilgili 1993/1994 izlemeleri de bu durumun bir gerçek olduğunu göstermiştir. 

Bazı ülkelerde bulaşıcı hastalıkların yayılmasından ve bölgedeki her ülkede görülen sağlıksız yaşam tarzlarından kaynaklanan sorunları kabul ediyoruz. Haziran 1994’te Helsinki Bildirinde de belirtildiği gibi, sağlıklı bir çevre yaratmaya, Çernobil kazasının sonuçlarına, Aral Denizi havzasının yoğun tarım yapılabilmesi amacıyla genişletilmesine, nükleer denemelerde Semipalatinsk kullanımına dikkat çeken eylemleri destekliyoruz.

Göçmelerin, mültecilerin, yerlerinden edilmiş insanların sayısının artarak Avrupa’nın refahı daha düşük bölgelerine yönelmeleriyle birlikte sağlık sorunları artmıştır. Bu sorunlara uzun vadeli çözüm bulma anlayışıyla yaklaşılmamaktadır. Göçmenler bölgemizin ayrılmaz bir parçası olduğundan, eşitsizliğiortadan kaldırmak, sağlığı teşvik etmek ve kaliteli sağlık bakımına erişimi garanti altına almak amacıyla tasarlanan herkese sağlık politikalarının da bir parçası olmalıdır. Göçmenler sağlık için Avrupa işbirliği çalışmasına da dahil edilmelidir.

Bazı ülkelerde sağlık, sağlıkla ilgili koşulların kötüleşmesinden ve sağlık hizmetlerini etkileyen ekonomik kısıtlamalardan kaynaklanan krizle karşı karşıyadır.

2. Öngörü

Değişime tepki göstermekle değil; gerekli değişimi yapmakla ve kendi geleceğimizi  şekillendirmekle yükümlüyüz. Bunu yapmak için:

• Bugünün çoğulcu toplumlarında uzun vadeli hedeflerle kısa vadeli olanaklar arasında hassas bir denge kuracak stratejik bir yaklaşıma ihtiyaç duymaktayız.
• Bireylerin kendi sağlıklarının iyileştirilmesine yardım etme yükümlülüklerini güçlendirdiğimiz kadar, dayanışma, eşitlik ve insan hakları değerlerini güçlendirmemiz; aynı zamanda seçme ve katılım özgürlüklerini ve insan onurunu tanımamız gerekmektedir.
• Hükümetlerin, ulusal kaynakların sabit kaldığı ya da azaldığı durumlarda bile olabilecek en yüksek kaliteli sağlık bakımına erişimi garanti etmesini, sağlığı korumak ve yüceltmek konusundaki rolünü güçlendirmemiz gerekmektedir.
• Bölgedeki üye devletler,
• Sağlık politikalarının ve programlarının hastalıktan korunma ilke ve yöntemlerine dayanmasını garanti ederek, ülkelerinde “Avrupa herkese sağlık politikası”nı uygulamaya;
• Sağlıklı yaşam tarzlarını, sağlıklı bir çevreyi ve kalite bilincini, uygun maliyetli ulaşılabilir sağlık hizmet sistemlerini teşvik etmeye;
• Sağlığa yönelik kazanımlar elde etmek amacıyla sektörler arası politikalar ve stratejiler; bölgesel ve yerel düzeyde sağlık durumu, risk faktörleri ve sağlıkla ilgili belirleyenler açısından sonuçları iyi planlanmış hedefler şekillendirmeye;
• Sözü edilen hedeflere yönelik izleme ve değerlendirme çalışmaları geliştirmeye, böylece kesintisiz öğrenmeye ve politikaların geliştirilmesine bilimsel bir temel hazırlamaya yönelik çabalarla ilgili bireysel ve toplu taahhütler güçlendirmelidir.

Herkese sağlık politikasının temel ilkesi doğrultusunda, çalışmalarımızı en çok ihtiyaç duyan insanlara ve ülkelere yönlendireceğimize söz veriyoruz.
 

3.1. Mağdur ve Yüksek Riskli Gruplara İmtiyazlı Destek

Bugün, sosyal ve sağlık yönünden kalkınma bağlamında, vatandaşlarımızın, özellikle çocukların, yaşlıların, göçmenlerin, mültecilerin, yerlerinden edilmiş insanların sağlığının ve yaşam kalitesinin iyileştirilmesine yönelik politikalara ve programlara odaklanılmasına her zamankinden daha çok ihtiyaç vardır. 

Bu nedenle,

• Toplumdaki farklı gruplar arasında varolan sağlıkla ilgili eşitsizliğin önüne geçecek politikalara ve programlara yönelik bilinci yükseltmeye;
• Sağlık bakımına ve sağlık olanaklarına eşit ulaşımı sağlamaya ve yeni maliyet karşılama ve hizmet sistemlerinin sözü edilen eşitliği tehlikeye atmayacağını garanti altına almaya;
• En kısa zamanda sağlık konusundaki eşitsizlikler hakkında bilgi sahibi olmaya;
• Uygun olan yerlerde politika önlemlerini değerlendirme çalışması yürütmeye söz veriyoruz.

3.2 Orta ve Doğu Avrupa Ülkelerine ve Bağımsızlığını Yeni Kazanmış Devletlere Öncelikli Destek: 

Yürütülmekte olan çalışmaların ilerlemesi için aşağıdaki ilkelerin uyarlanmasını ve eylemlerin yapılmasını öneriyoruz:

• Desteklenen ülkelerin herkese sağlık ilkeleriyle hazırlanmış ulusal sağlık politikaları oluşturması ve bunu izleyen süreçte sağlık alanında orta vadeli programların hazırlaması gerekmektedir. Dünya Sağlık Örgütü ve diğer uluslararası kuruluşlar bu şekilde çalışan ülkeleri desteklemeye devam edecektir. 
• Yukarıda sözü edilen ülkeleri desteklemek isteyen Avrupa ülkeleri ve uluslararası yardım kuruluşları aynı ilkeler doğrultusunda destek vermelidir. DSÖ,  diğer uluslararası kuruluşlar ve Avrupa Birliği bu süreçte gerekli rehberliği yapmaktadır.
• Hükümetlerarası kuruluşların ve Avrupa Birliğinin üyesi olan hükümetlerin de bu kuruluşların yönetim yapılarında sözü edilen ilkeleri desteklemesini öneriyoruz. 

 

3.3 Silahlı Çatışma, Doğal ve İnsan Elinden Çıkma Afetlerin Kurbanlarına Destek:

4. Sağlık Kazanımları İçin Daha İyi Yönetilen Sağlık Hizmetlerinin Gelişimi: 

Aşağıda belirtilen alanlarda gösterilecek özel çabayla değişik sağlık hizmeti programlarından beklenen iyileştirmelere daha fazla dikkat çekilebilir:

• Halk sağlığı altyapılarını, yönetim, eğitim ve araştırmaları herkese sağlık politikalarının geliştirilmesi doğrultusunda güçlendirmek ve sağlık sistemindeki değişikliklerin sağlık alanındaki kazanımlara odaklanmasını garanti altına almak;
• Bölgesel ve yerel düzeyde, sağlık için sektörlerarası etkinlik konusunda olabildiğince etkili mekanizmalar geliştirmek;
• Sağlık sorunlarını tanımlamak, sağlık stratejilerinin uygulanmasını desteklemek, izleme ve değerlendirme çalışmaları sürdürmek amacıyla bilgi sistemlerini güçlendirmek;
• Politikaya yönelik önlemlerin hem sağlık teşviki hem de sağlık bakımı açısından etkinliğini ve sağlık alanında eşitlik sağlamak konusundaki etkilerini değerlendirmek;
• Maliyeti karşılama ve sağlık hizmeti sağlama konusundaki yeni yaklaşımların sağlık kazanımına, kesintisiz kalite geliştirmeye ve kaynakların etkili kullanımına; sağlığın teşvikine, hastalıkları önlemeye ve özürlülüğün azalmasına ağırlık vermeye yönelik olduğunu garanti etmek. 

5. Sağlık için Diyalogun Kolaylaştırılması: 

Sağlık politikalarını uygulayanların ve bu politikalardan etkilenenlerin sağlık için diyalogun erken bir aşamasında sürece dahil olmaları gerekmektedir. Ülkeler, sağlık politikasının formüle edilmesi, uygulanması, izlenmesi ve değerlendirilmesi süreçlerine katılımlarını teşvik etmelidir. Bunu yaparken ülkeler aşağıda belirtilen konularda özellikle dikkatli olmalıdır:

• Sağlığın korunması ve teşviki ile ilgili politika geliştirmek konusunda milletvekillerini, vatandaşları ve diğer ortakları harekete geçirmek;
• Sağlık alanında gelişmeyle ilgilenen sosyal gruplarla yeni ortaklıklar kurmak.

6. Sağlık için yeni Uluslararası Ortaklık 

Uluslararası Kuruluşlar ve Avrupa Birliği arasındaki artan işbirliğinden mutluluk duyduğumuzu belirterek, bütün Avrupa ülkelerinin gelişmeyi daha ileriye götürmek için aşağıdaki adımları izlemeleri gerektiğini düşünüyoruz:

• Sağlık kazanımları açısından, uluslararası kuruluşlar ve Avrupa Birliği arasındaki daha yakın ve etkili bir işbirliğinin, karşılıklı güçlenmelerini ve birbirlerini tamamlamalarını sağlayacak biçimde desteklenmesi;
• Herkese sağlık yaklaşımının hükümetlerarası, hükümet dışı ve uluslararası kuruluşlarla yapılan işbirliğinde ve ikili anlaşmalarda teşvik edilmesi ve desteklenmesi;
• Uluslararası yatırımcıları ve bağış yapanları, Orta ve Doğu Avrupa Ülkelerinde ve Bağımsızlığını Yeni Kazanmış Devletlerde öncelikli ilgi alanlarını belirlemek konusunda yönlendirirken herkese sağlık ulusal politikalarının göz önünde bulundurulması;
• Sağlık politikasının formüle edilmesi, izlenmesi, değerlendirilmesi, yönetilmesi, eğitim, araştırma ve geliştirme yöntemlerinin ilerlemesinde ülkeler arasında daha iyi bir işbirliği kurulması;
• DSÖ Avrupa Bölge Direktörlüğü, Avrupa Birliği ve İktisadi İşbirliği ve Kalkınma Örgütü’ne ait veri tabanları da dahil olmak üzere, varolan sağlıkla ilgili veri tabanları arasında bir ağ oluşturmanın yollarının aranması;
• Ülkelerde sorun çözme becerilerinin güçlendirilmesi ve uluslararası uzmanlığın geliştirilmesi amacıyla uzmanlık ve deneyim paylaşımının teşvik edilmesi ve kolaylaştırılması;
• Milletvekillerinin Avrupa herkese sağlık politikası ve yaklaşımı konusundaki bilgilerini arttırmanın yollarının araştırılması. Bu yolla varolan hükümetlerarası ve uluslararası örgütlerin sözü edilen çabalara  ne kadar katkıda bulunacağının görülmesi.

7.   21. Yüzyıla Doğru İleri:
Bizler ekonomilerimizi geliştirmek için çaba harcarken, Bölgenin kuzey, güney, doğu ve batısındaki ülkelerde, sağlık konusu, siyasi gündemde önemli bir yere getirilerek, onlara herkese sağlık yönünde ilerlemek için tarihi bir fırsat sunulmuştur.

Kopenhag Bildirisini kabul ederek, şu andan itibaren sağlık politikasıyla ilgili itirazlar konusunda daha dikkatli olacağımıza, birbirimizden birşeyler öğreneceğimize ve Avrupa’da yaşayan halkları, hep birlikte 21. yüzyılda daha iyi sağlık konusunda yönlendireceğimize söz veriyoruz.