Dr Ilona Kickbusch, Mr Chris Baines, the Mayor of Milan and Dr Agis Thouros, WHO/Europe
Bizler, WHO Sağlıklı Kentler grubundaki belediye başkanları ve üst düzey politik temsilciler 5 ve 6 Nisan 1990’da Milan şehrinde, sağlıklı kentlerin ilkelerini tasarlamak ve aşağıdaki biçimiyle bildirmek amacıyla toplandık.

From a drawing contest for children in Pécs, Hungary: "Health and my city"

1. Sağlığın geliştirilmesinde kentlerin rolü

Sağlık

Sağlık fiziksel kapasite kadar sosyal ve bireysel kaynaklara da ağırlık veren olumlu bir kavramdır. Sağlık hergünkü yaşantılarında insanlar tarafından yaratılır ve yaşanır. Sağlıklı toplum politikalarını ve tüm hemşehrilerimizin sağlığını geliştiren ve sürdüren çevreyi yaratacağımıza ve politika olarak destekleyeceğimize söz veririz.

Tüm siyasi kararlarda sağlık

Kentler Dünya Sağlık Örgütü’nün “herkes için sağlık” hareketinin anahtar ortağıdırlar.

“Herkes için sağlık politikasına” ve bunun hedeflerinin kentlerimizde ulaşılmasına politik destek sözü veriyoruz.  Bu mümkün olduğunda karar vermede merkeziyetçiliğin ortadan kalkması ve yerel kaynaklar yaratılması dahil  toplum katılımını gerektirir. 

Sürdürülebilirlik

Sağlık  doğal ve yapay çevrenin kalitesinin yanısıra Dünya’nın doğal kaynaklarının sürdürülmesine bağlıdır.

Kentsel  kalkınmanın çevresel olarak sürdürülebilir olmasını sağlayarak hemşehrilerimizin sağlığının ve çevrelerinin kalitesinin korunmasını politik olarak destekleyeceğimize söz veriyoruz.

Özellikle trafiğin çevre ve sağlık üzerine olumsuz etkilerinin ve bu etkilerin hesaba katıldığı kapsamlı kent planlarının gerekliliğinin farkındayız.

Hakkaniyet

İnsan sağlığına zarar veren etkiler sadece yoksulluktan değil diğer sosyal ve eğitimsel olumsuzluklardan kaynaklanır.

Kentlerimizde sağlık açısından hakkaniyeti geliştiren ve eşitsizlikleri açaltan progğramları politik olarak destekleyeceğimize söz veriyoruz.

Özellikle, içinde bulunduğumuz  kent eğitim sistemimlerimizin  sağlığın yaratılması ve geliştirilmesine yaşamsal katkı yapacağının farkındayız. 

Sektörler arası işbirliği ve sorumluluk

Sağlık, esas olarak toplumların fiziksel ve sosyal çevre üzerindeki birleşik etkilerinin varlığı yada yokluğunun bir sonucudur. Tıbbi bakım sistemlerindeki iyileşmeler sağlığın gelişiminde kısıtlı rol oynarlar.

Sağlığın genel belirleyicileri üzerinde sektörlerarası eylemleri güçlendirmeye ve belediye meclislerimiz ve diğer kent yetkiilileri ile birlikte bütün kentsel planlama kararları, politikaları ve programlarının  önemli bir bölümü olarak  sağlık ve çevresel etki değerlendirmesi yöntemlerini araştırmaya yönelik politik destek sağlayacağımıza söz veriyoruz.

 Uluslararası boyutlar

 Barış sağlık için zorunlu ön şarttır. Bu bağlamda, Avrupadaki yeni açılımları hoşnutlukla karşılıyor ve Avrupa ve Dünyada kentlerin ülke içinde ve ülkeler arasında anlayış köprüsü oluşturulmasında  temel rol oynadığına inancımızı yineliyoruz.

From a drawing contest for children in Pécs, Hungary: "Health and my city"

Üyesi olduğumuz uluslar arası ağlar ve organizasyonlarla DSÖ’nün sağlıklı kentler projesine politik destek vereceğimize, ulusal ve uluslar arası boyutta halk sağlığı ile ilgili yeni girişimleri teşvik edeceğimize söz veririz.

2. Sağlıklı kentler için eylem

Bu vesileyle DSÖ Sağlıklı Kentler Projesiyle ilgili kesin kararlılığımızı ve bu projenin gerektirdiği hazırlıkları şehrimizde gerçekleştirerek projenin etkili yürümesini sağlayacağımızı teyit ederiz. Şöyleki,

·        Sağlıklı kamu politikaları geliştirmek için etkili sektörlerarası mekanizmalar oluşturmak

·        Önemli sağlık sorunlarını belirleyen, geniş kapsamlı önerileri ve ve bunlra yönelik olarak kapsamlı ve kent çapında  sektörler arası stratejileri kapsayan bir kent sağlık planı oluşturulmak

·        Gerekli personele sahip sahip sağlıklı kent örgütü kurmak

·        Sağlıkla ilgili alınan kararların etkileri için toplumsal sorumluluk mekanizmalarını oluşturmak

·        Sağlığı etkileyen tüm karar ve hareketlerde etkili toplum katılımını garanti etmek

Sağlıklı kentler hareketinin uzun erimli başarısı, ilişkide olduğumuz DSÖ Avrupa Bölgesel Komitesinin varolan kararlarına en az 1995 yılına kadar uyma çabasıyla olanaklıdır. Ek olarak, Seville’ de yapılacak olan EXPO1992 ve Budapeşte ve Viyanada yapılacak olan EXPO1995 toplantıları Sağlıklı kentler projesinin başarılarının daha görünür hale gelmesini sağlayacaktır.

Kentlerimizin ve hemşehrilerimizin  sağlıklarını geliştireceğimize ve kent meclisimiz ve diğer kent ileri gelenlerimizle DSÖ’nün aşağıdaki politik girişimlerine katkı yapabilecek  yolları  araştıracağımıza söz veriyoruz:

·        Sağlık ve Çevre Avrupa Şartı

·        Sigara veya Sağlık Avrupa Eylem Planı

·        DSÖ Hava Kalitesi Rehberi

·        DSÖ AIDS’li insanların tedavisi ve insanların AIDS’den Korunması Politikaları

Ek kaynaklara ihtiyaç olmasının yanısıra bu kaynakların projenin gelişimini ve büyümesine destekleyen kentlerimiz için sağlanması gerektiğini düşünüyoruz. Buna dayanarak DSÖ’den aşağıdakileri talep ediyoruz.

·        Avrupa Bölgesinde, kent sağlığı uygulamalarında özellikle problemleri büyük ve kaynakları kısıtlı olanlara ağırlık verecek biçimde Avrupa  kentlerine para ve kaynak salğamak için ilgili diğer taraflarla birlikte hareket ederek önderlik etmesini

·        Sağlıklı kentler projesine Avrupa Sağlık Fonu gibi ekonomik destek sağlama yollarnı araştırmasını

·        Sağlıklı Kentler hareketini destekleyecek Sağlıklı kentler enstitüleri kurulması yollarını araştırmasını ve kolaylaştırmasını

·        Avrupa Sağlıklı Kentler Birliği kurulmasını kolaylaştırmasını

·        Sağlıklı Kentler projesi gelişmekte olan ülkeler kentlerini kapsayacak şekilde genişletmesini

 Bizler, proje kaynaklarının geliştirilmesi çabasında DSÖ’ye politik destek sağlayacağız. Kentlerimizde programın uygulanması ile ilgili gelişmeleri raporlandırarak 1992 Kopenhag Sağlıklı Kentler Sempozyumunda gerçekleşecek olan gelecek Belediye Başkanları toplantısına sunmayı üstleniyoruz.

 3. Sonuçlar

 Sağlık ve sağlığın sürdürülmesinin büyük sosyal yatırmlar olduğunun farkındayız. Sağlığın geliştirilmesi ile ilgili Sağlığın Geliştirilmesi Ottowa şartında tanımlandığı  biçimde Sağlığın Geliştirilmesi kavram ve ilkelerine bağlılığımızı yineleriz.

Yaşamımız boyunca karşılaşacağımız tüm ekolojik sorunlara çözüm oluşturacak DSÖ sağlıklı kentler projesini destekliyoruz.

Tüm Avrupa ve ötesindeki kentleri  sağlıklı kentler hareketine katılmaya ve  güçlü bir  halk sağlığı ittifakı yaratmaya yönelik kararımıza katılmaya  tüm gücümüzle davet ederiz.

Healthy City Shop in Copenhagen, Denmark

Çeviriyi yapanlar: Dr.Özkan Kaan KARADAĞ, HÜ Tıp Fakültesi Halk Sağlığı ABD

                           Prof.Dr.Çağatay GÜLER, HÜ Tıp Fakültesi Halk Sağlığı ABD